Opinie

Gebruik OMA bij het laden van kernwaarden

Dat het vaststellen van kernwaarden belangrijk is voor een organisatie, hebben wij al vaker betoogd. Daarbij maken wij vaak gebruik van een model waarin vier of vijf waarden beschreven worden. Een mooi en bruikbaar instrument. Maar ondanks dat de benoemde waarden herkenbaar en passend zijn, valt het nog niet mee om ze écht goed te verankeren in de organisatie. Te vaak worden ze geïntroduceerd, zijn ze even top-of-mind en gaat na verloop van tijd iedereen toch weer verder op de oude voet. Het is dus zaak om – als de waarden eenmaal zijn vastgesteld – deze goed in te bedden in de identiteit en strategie. En op die manier bepalend te laten zijn voor communicatie, symboliek en vooral: gedrag.

Eén van de eerste uitdagingen is al om iedereen de waarden te laten onthouden. En juist daar wilde ik het in deze column nu eens over hebben. Doorgaans kan het management zelf niet eens alle waarden opnoemen; laat staan een willekeurige medewerker van de organisatie.

 

Een acroniem is de oplossing: maak van de eerste letters van de waarden een gemakkelijk te onthouden woord. Dat is meestal niet eenvoudig, omdat veel waarden beginnen met een medeklinker. Maar daar is wel een draai aan te geven door synoniemen met een klinker te vinden. Dat het werkt, bewijzen natuurlijk alom bekende acroniemen als NIVEA (Niet Invullen Voor Een Ander), SMART (Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden) en TEAM (Together Everyone Achieves More). 

Voor kernwaarden werkt het gebruiken van een acroniem ook zeer goed. Niet alleen omdat de waarden dan beter te onthouden zijn, maar ook, omdat mensen elkaar er scherp mee kunnen houden of kunnen complimenteren met het naleven van de waarden. Zo hebben we een acroniem ontwikkeld, genaamd PRET. Dit staat voor Professioneel, Respectvol, Eerlijk en Toegewijd. Als iemand respectloos over een collega praat die er op dat moment niet bij is, kan een ander gemakkelijk zeggen: “Hé, dat vind ik echt niet PRET”. Of als een collega nog iets voor je aan het afmaken is buiten werktijd kun je een passend compliment maken: “Fijn dat je dat nog wilt doen voor mij; helemaal PRET”. Bij onboarding van nieuwe medewerkers zal ook de nodige aandacht besteed moeten worden aan de waarden van de organisatie. Dan kan een PRET-pakket worden meegegeven. 

 

Voor een andere opdrachtgever ontwikkelden we het acroniem TO DO’S, hetgeen de waarden Toegewijd, Onafhankelijk, Deskundig, Organiseren en Samen in één woord vat. Het mooie is dat je daar vervolgens ook weer een pakkend verhaal bij kunt houden richting deze organisatie. Het samenstellen van de waarden is één, het goed doorvoeren in gedrag en het verankeren in de gehele organisatie is heel wat gecompliceerder. Er ontstaan hieruit een hoop to-do’s. In dit geval is een mooie bijkomstigheid dat todos letterlijk ‘alles’ betekent in het Spaans. Ook daarin zit een verhaal verscholen. Er moet namelijk in de gehele organisatie worden gekeken waarop de waarden invloed hebben en hoe alle zaken op de waarden kunnen worden afgestemd. ‘Alles’ wordt dus onder de loep genomen…

 

Voor een bedrijf dat gevaarlijke stoffen uit het milieu haalt, bepaalden we als missie dat ze de wereld veiliger maken. De kernwaarden die we hadden bepaald waren: Safe, Ambitious, Flexible, Expert en Resourceful. Als deze kernwaarden goed worden verankerd en nageleefd is het dus mogelijk de missie te vervullen: being sure of a saferworld. 

Voor de Dopingautoriteit hebben we zelfs een geheel waardenprogramma opgehangen aan een acroniem, te weten: PROUD. Dit staat voor: Passionate, Real, Outspoken, United en Dedicated. Naleving van deze waarden moet ervoor zorgen dat sporters de verleiding van dopinggebruik kunnen weerstaan. De opbrengst PROUD verwijst naar trots op de eigen, schone topprestatie en samen trots zijn op een schone sport. Het is het dynamische fundament van het sportwaardenprogramma, dat ook eenvoudig toe te passen is in de communicatie met kreten als ‘Be PROUD’, ‘I am PROUD’, ‘We are PROUD’ en ‘PROUD of you’.

 

Net als vele anderen die last hebben van information overload, gebruik ook ik mijn brein met name voor ingewikkelde denkprocessen en vind ik het daardoor moeilijk allerlei details te onthouden. Voor mij en mijn lotgenoten geldt dus zeker het devies: werk meer met OMA. Onthouden Met Acroniemen!