Drijfveren en het model ‘Richting betekenis- economie’ van BOOM

Beweging naar betekenis

Veel ondernemers en bestuurders zien dat de wereld oplossingen vraagt en dat bijna driekwart van de Nederlanders verwacht dat zij een positieve bijdrage leveren aan maatschappij, milieu en welzijn. Voldoende reden om ‘iets’ aan deze thema’s te doen. Soms vanuit een intrinsieke motivatie om van betekenis te zijn, soms vanuit marktkansen.

Waar waarde nu nog bijna uitsluitend in geld wordt uitgedrukt, wordt waarde straks steeds meer gerelateerd aan de bijdrage die een bedrijf of instelling levert aan een betere wereld. Er vindt een transformatie plaats naar een betekeniseconomie, waarin het succes van organisaties wordt gerelateerd aan hun bijdrage aan de maatschappij en de leefbaarheid van onze wereld. Betekenis hebben boven geld verdienen.

Het model ‘Richting betekeniseconomie’ van BOOM geeft inzicht in hoe een organisatie op realistische wijze de verandering kan inzetten naar het leveren van een grotere bijdrage aan mens en omgeving. Het maakt duidelijk dat er meerdere scenario’s zijn om toe te werken naar het bieden van meer betekenis, waarvan er altijd één het meest passend is bij de organisatie. Het model zet de intrinsieke motivatie om iets te willen betekenen af tegen de druk die door de buitenwereld wordt uitgeoefend (extrinsieke motivatie). Op de horizontale as is de primaire focus van de organisatie weergeven waar het om verantwoord handelen gaat: geld verdienen of daadwerkelijk betekenis hebben en daarmee het verschil willen maken. Zo ontstaan vier kwadranten.

Het model 'Richting betekeniseconomie' van BOOM

Figuur 1: Het model ‘Richting betekeniseconomie’ helpt om te duiden waar organisaties staan in hun streven naar een betere wereld. Het model zet de intrinsieke motivatie om iets te willen betekenen af tegen de druk die door de buitenwereld wordt uitgeoefend (extrinsieke motivatie). Op de horizontale as is de primaire focus van de organisatie weergeven: geld verdienen of daadwerkelijk betekenis hebben.

 

Geldgedreven

In het kwadrant linksboven komt het streven naar maatschappelijke betekenis voort uit marktmogelijkheden en daaraan gekoppelde winstkansen. Maatschappelijke betekenis als marketingtool. Er is bereidheid om (grote) veranderingen in te zetten waar het gaat om processen, systemen, verdienmodellen en dergelijke; zolang die verandering maar tot (geldelijke) winst leidt. Het kunnen marktkansen zijn waarvoor de organisatie haar focus verlegt richting betekenis bieden, maar het kunnen ook vanuit de markt opgelegde bepalingen zijn. Zoals duurzaamheidseisen in aanbestedingen.

 

Procesgedreven

In het kwadrant linksonder zijn organisaties intrinsiek gemotiveerd om betekenisvol aan de slag te gaan, maar blijven zij hangen in het systeemdenken dat zulke investeringen uiteindelijk geld moeten opleveren. In dit segment bevinden zich organisaties die in wezen wel bereid zijn zich in te spannen, maar het spannend vinden hun verdienmodellen en beproefde werkwijzen drastisch aan te passen. Daarom voeren zij veranderingen door met hun bestaande aanpak en processen als uitgangspunt. Ze focussen daarbij op wat zij zelf willen aanpassen of toevoegen aan hun werkwijze, zonder dat de markt hen daar expliciet toe beweegt of dwingt.

 

Ideologie-gedreven

Rechtsonder staan organisaties die vanuit eigen motieven de wereld willen verbeteren. Inside out denkend. Inspirerende ideologie-gedreven organisaties die volledig gaan voor de opdracht die zij zichzelf opleggen. Met het risico dat ze voor de muziek uit lopen en dat hun inspanningen door de buitenwereld mogelijk (nog) niet worden omarmd.

 

Impactgedreven

Rechtsboven bevinden zich bedrijven en instellingen die op zoek gaan naar de wezenlijke behoeften in de maatschappij, om daar vervolgens een oplossing voor te bieden. Outside in, gericht op een zo groot mogelijk effect. In tegenstelling tot geldgedreven organisaties, zoeken zij niet naar een gat in de markt, maar het gat in de maatschappij [2]. Weliswaar kijken zij daarbij met eenzelfde ‘zakelijke’ blik naar die betekeniseconomie, omdat ze willen inspelen op de behoeften die er extern leven. 

 

Beweging richting betekenis met het model 'Richting betekeniseconomie' van BOOM

Figuur 2: De uitgangssituatie van een organisatie wordt met een stip gemarkeerd. Als vervolgens werk wordt gemaakt van betekenisvol handelen, zal er na verloop van tijd meestal een beweging naar de horizontale pijl en in ieder geval naar rechts plaatsvinden.

 

Bewegingen naar de pijl

Het model laat zien dat er verschillende uitgangssituaties zijn, van waaruit de verandering kan plaatsvinden. En vervolgens vindt er beweging plaats. Van links naar rechts, omdat het werken aan betekenis en de hieruit voortkomende meerwaarde in onder meer zingeving en werkplezier, de focus van een organisatie (bewust of onbewust) geleidelijk laat verschuiven.
Van beneden naar de horizontale pijl, omdat het succes van de organisatie het grootst blijkt wanneer de eigen motivatie in overeenstemming wordt gebracht met de externe behoeften.
En van boven richting de horizontale pijl, omdat de interne motivatie worden aangewakkerd door het succesvol werken aan betekenis; ook al was dat aanvankelijk alleen maar een manier om geld te verdienen.

 

Startpunt en perspectief

Het model helpt om te duiden waar een organisatie op dit moment wel of (nog) niet staat in het streven naar een betere wereld. En waar een ondernemer of bestuurder zichzelf positioneert. Het markeert het startpunt en geeft daarmee een realistische blik op het perspectief. Het toont dat het inzetten van een verandering binnen ieders bereik ligt en dat er vele mogelijkheden zijn om die verandering in te zetten. Omdat het een business opportunity is, omdat de organisatie haar verantwoordelijkheid wil nemen, of een combinatie daarvan. Zo kan iedereen vanuit eigen motieven en op zijn eigen manier werk maken van betekenisvol handelen.

 

 

Interessante artikelen over dit model:

Download het model 'Richting betekeniseconomie' van BOOM

Het model 'Richting betekeniseconomie' van BOOM brengt de drijfveren van organisaties in kaart en toont aan hoe organisaties kunnen inzetten op verandering.

Download het model 'Richting betekeniseconomie' van BOOM